SKARGA NA CZYNNOŚCI EGZEKUCYJNE

Skarga na czynności egzekucyjne to jeden ze środków ochrony prawnej zobowiązanego ("dłużnika") w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Inne, służące temu celowi środki, to w szczególności zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako "UPEA"), wniosek o zwolnienie określonych składników majątkowych z egzekucji (art. 13 UPEA) czy wniosek o umorzenie postępowania z art. 59§4 UPEA. 

Zgodnie z art. 1a pkt 2 UPEA, czynność egzekucyjna to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Rodzaje środków egzekucyjnych określają dalsze przepisy ustawy. W przypadku egzekucji środków pieniężnych są to: egzekucja z pieniędzy (w tym odebranych w wyniku przeszukania pomieszczeń i schowków, urządzeń, maszyn, środków transportu oraz odzieży, teczek, waliz i podobnych przedmiotów - art. 71f UPEA), egzekucja z wynagrodzenia za pracę (przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu - art. 72 UPEA), egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej (przez przesłanie zawiadomienia do organu rentowego, aby  nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu - art. 79 UPEA), egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych (przez przesłanie do banku zawiadomienia aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu - art. 80 UPEA), egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych (art. 89 UPEA), w szczególności takich jak w tym z papiery wartościowe, instrumenty finansowe, akcje, weksle, prawa autorskie i pokrewne, prawa własności przemysłowej, udziały w spółce z o.o., egzekucja z ruchomości (art. 97 UPEA) i nieruchomości (art. 110 UPEA) poprzez ich zajęcie i sprzedaż. Środki egzekucji zobowiązań niepieniężnych to: grzywna w celu przymuszenia (art. 119 UPEA), wykonanie zastępcze (art. 127 UPEA), odebranie rzeczy ruchomej (art. 136 UPEA), odebranie nieruchomości oraz opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń (art. 141 UPEA), a także przymus bezpośredni (art. 148 UPEA). 

Zgodnie z art. 54§1 UPEA, skarga na czynność egzekucyjną może być oparta na dwóch podstawach:

1. dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, to jest z wymienionymi powyżej przepisami, które odnoszą się do poszczególnych czynności egzekucyjnych. 

2. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Ta podstawa skargi na czynności egzekucyjne nawiązuje do art. 7§2 UPEA, zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z przepisu tego wynika, że na nadmierną uciążliwość środka egzekucyjnego można się powoływać tylko wówczas, gdy istnieje możliwość wyegzekwowania zobowiązania za pomocą kilku różnych środków. Nie dotyczy to sytuacji, gdy skutecznym okazuje się tylko jeden środek egzekucyjny, np. zajęcie wynagrodzenia za pracę, ponieważ zobowiązany nie posiada żadnego innego majątku podlegającego egzekucji. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "uciążliwość" to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 26/08, z 15 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1286/17, wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2296/16). Głos decydujący w kwestii wyboru środka egzekucyjnego ma organ egzekucyjny, ponieważ jego uznaniu ustawodawca pozostawił, który środek jest w danym przypadku mniej dokuczliwy. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie winien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1674/14).

Zgodnie z art. 54§3 UPEA, skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W treści skargi na czynność egzekucyjną należy wskazać, którą czynność egzekucyjną zobowiązany zaskarża, czy w całości czy też w części, a także zawrzeć w niej uzasadnienie. Co do zasady, wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji zaskarżonego środka egzekucyjnego. Wstrzymanie jest możliwe wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. 

W wyniku rozpatrzenia skargi na czyność egzekucyjną, organ egzekucyjny wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Organ egzekucyjny, który nie uznaje skargi, oddala ją, a postępowanie egzekucyjne toczy się w dalszym ciągu. W przypadku uwzględnienia skargi, organ egzekucyjny uwzględnia ją oraz uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości lub w części lub usuwa stwierdzoną wadę (art. 54§6 UPEA).