SKARGA DO WSA NA DECYZJĘ PODATKOWĄ

Od decyzji zapadłej w postępowaniu podatkowym w drugiej instancji nie przysługuje odwołanie. Zamiast tego, podatnik może wnieść skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzkie sądy administracyjne (w skrócie "WSA") orzekają w sprawach skarg na decyzje, postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym także prawa podatkowego. WSA są właściwe także w sprawach skarg na pisemne indywidualne interpretacje podatkowe, opinie zabezpieczające, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, a także w przypadkach, gdy odmówiono ich wydania (art. 3§2 pkt 4a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej w skrócie "PPSA"). 

Postępowanie sądowoadministracyjne ma na celu rozstrzygnięcie sporu prawnego między dwoma podmiotami o przeciwstawnych interesach i racjach. Podmioty te mają zazwyczaj zróżnicowany charakter: wnoszący skargę (skarżący, podatnik) jest osobą prawa prywatnego - osobą fizyczną, prawną lub innym podmiotem, któremu przysługuje zdolność prawna. Jego przeciwnikiem w postępowaniu jest podmiot prawa publicznego - organ administracji podatkowej, który wydał decyzję, postanowienie lub inny akt lub czynność, które są przedmiotem skargi.

Skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść osoba, która była adresatem decyzji w postępowaniu administracyjnym, ale nie tylko. Zgodnie z art. 50 PPSA, skargę może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (podatkowym). Przepis odwołuje do pojęcia interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić podmiot, który wykaże związek między jego prawami, wynikającymi z przepisów, a zaskarżoną decyzją lub innego rodzaju aktem organów podatkowych, będącym przedmiotem skargi. 

Wszystkie pisma wnoszone do sądu administracyjnego powinny zawierać oznaczenie tego sądu (nazwę i adres), imię i nazwisko lub nazwę stron, a także ich adresy zamieszkania lub siedziby oraz numer PESEL/KRS, dane i adres pełnomocników i przedstawicieli ustawowych (jeśli występują w danej sprawie), określenie rodzaju pisma, podpis i listę załączników, jeśli załączniki są dodawane do pisma (art. 46 PPSA). Skarga powinna dodatkowo wskazywać zaskarżoną decyzję lub inny akt lub czynność organu podatkowego, w szczególności poprzez określenie jej sygnatury i daty wydania, oznaczenie organu, którego działania skarga dotyczy, a także określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego (art. 57 PPSA). Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, czyli w sytuacji, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 PPSA). Oznacza to, że strona, która nie odwołała się od pierwszoinstancyjnej decyzji organu podatkowego, nie może wnieść skargi do sądu administracyjnego. W takim przypadku strona może zwrócić się o wniesienie skargi do prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka, którzy nie mają obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia. Podmioty te nie mają jednak obowiązku uwzględnienia żądania strony i wniesienia skargi, a jedynie taką możliwość, gdy stwierdzą, że istnieją ku temu przesłanki, związane z celem i zakresem ich działalności. Skargę do WSA należy wnieść w terminie 30 dni od daty doręczenia zaskarżonej decyzji, za pośrednictwem organu, który ją wydał. Zgodnie z art. 54§2 i 3 PPSA, organ samodzielnie uwzględnić skargę w ramach tzw. autokontroli, co w praktyce następuje dość rzadko. W większości przypadków organ przekazuje skargę sądowi administracyjnemu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. 

Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie powoduje wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Oznacza to w szczególności, że decyzja podatkowa zobowiązująca podatnika do zapłaty, będzie podlegać wykonaniu, tj. podatnik musi dokonać zapłaty pomimo tego, że wniosł skargę, a jeśli tego nie uczyni, należna kwota może podlegać przymusowej egzekucji, w szczególności poprzez zajęcie środków na rachunku bankowym podatnika. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może nastąpić na wniosek lub z urzędu przez organ podatkowy - gdy skarga nie została jeszcze wniesiona lub znajduje się w tym organie w ramach pośrednictwa w jej doręczeniu, bądź też, po przekazaniu skargi, przez sąd. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może być umieszczony w treści skargi, bądź też w osobnym piśmie. Ma to znaczenie praktyczne: aby organ nie wykonał decyzji w czasie trzydziestodniowego terminu, w którym skarga jest przygotowywana, w pierwszej kolejności, zaraz po otrzymaniu decyzji, warto wystąpić z odrębnym pismem zawierającym wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Podstawą prawną wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest co do zasady art. 61 PPSA, a w przypadku decyzji podatkowych, dodatkowo art. 239f Ordynacji podatkowej. Art. 61 PPSA stanowi podstawę ogólną, odnoszącą się do wszystkich rodzajów aktów i czynności stosowania prawa, wobec których przysługuje skarga do WSA. Co do zasady, wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie tego przepisu następuje jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Art. 239f Ordynacji podatkowej jest szczególną podstawą prawną, odnoszącą się do decyzji w sprawach podatkowych, których wykonanie może być wstrzymane pod warunkiem złożenia zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji albo wpisie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. 

Wojewódzki Sąd Administracyjny, po otrzymaniu skargi, w pierwszej kolejności sprawdza, czy zostały spełnione warunki jej dopuszczalności. W szczególności, WSA sprawdza czy skarga została wniesiona w terminie, czy zawiera wymagane elementy treści, czy wyczerpano środki zaskarżenia, czy skarżący posiada zdolność procesową i inne. W przypadku braków w tym zakresie, sąd może skargę odrzucić (art. 58 PPSA). Następnie wyznaczany jest skład sędziowski do rozpoznania sprawy oraz termin posiedzenia niejawnego lub rozprawy, kiedy sprawa będzie rozstrzygana. Co do zasady, sąd administracyjny rozpatruje sprawy na rozprawach, na które wstęp mają nie tylko strony, ale również - w charakterze publiczności - inne osoby pełnoletnie. Na posiedzenia niejawne mają wstęp tylko osoby, które zostały na nie wezwane. Zgodnie z art. 106 PPSA, rozprawa rozpoczyna się od sprawozdania sędziego, który zwięźle przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi. Po złożeniu sprawozdania, strony – najpierw skarżący, a potem organ – zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. 

Gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, przewodniczący składu sędziowskiego zamyka rozprawę. Następnie sędziowie odbywają naradę i głosowanie, po czym sąd wydaje wyrok. Ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na tym samym posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę, jednakże w sprawie zawiłej sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku na czas do czternastu dni (art. 139 § 1 PPSA). W wydanym wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny:

1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, bądź też stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia - jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej powoduje, że postępowanie w sprawie nie ulega zakończeniu, ale "wraca" do etapu postępowania podatkowego, który zakończył się wydaniem uchylonej decyzji. WSA co do zasady uchyla decyzję wydaną przez organ drugiej instancji (wówczas sprawa "wraca" do postępowania odwoławczego), ale na podstawie art. 135 PPSA może uchylić także decyzję organu pierwszej instancji (wówczas sprawa "wraca" do pierwszej instancji) oraz inne decyzje, postanowienia i czynności wydane w sprawie. Jednocześnie WSA zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, bądź też pozostawia rozstrzygnięcie uznaniu organu (art. 145a § 1 PPSA). 

2. uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, bądź też stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia oraz umarza postępowanie (art. 145 § 3 PPSA). Umorzenie postępowania powoduje zakończenie sprawy, która przestaje istnieć, bez wydawania dodatkowych decyzji, postanowień lub innych aktów przez sąd lub organy podatkowe.

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 PPSA). Taki wyrok może zapaść m.in. w przypadku ograniczenia terminu do wznowienia postępowania (art. 151§2 KPA) lub nieodwracalności skutków uniemożliwiających stwierdzenie nieważności decyzji (art. 158§2 KPA). Zaskarżona decyzja lub postanowienie obowiązuje w dalszym ciągu, pomimo że naruszają prawo, jednakże skarżący może domagać się odszkodowania na podstawie przepisów art. 417 i n. Kodeksu cywilnego. 

4. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 PPSA). 

Wniesienie skargi do WSA wymaga opłaty sądowej, której wysokość w sprawach podatkowych jest zależna od należności pieniężnej określonej w zaskarżonej decyzji. 

1. w przypadku wartości nieprzekraczejącej 10.000 zł - opłata sądowawynosi 4 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł;

2. w przypadku wartości ponad 10.000 zł ale nie wyższej niż 50.000 zł - opłata sądowa wynosi 3 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł;

3. w przypadku wartości ponad 50.000 zł ale nieprzekraczającej 100.000 zł - opłata sądowa wynosi 2 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 1.500 zł;

4. w przypadku wartości przewyższającej 100.000 zł - opłata sądowa wynosi 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł.