ZWOLNIENIE SKŁADNIKÓW MAJĄTKOWYCH SPOD EGZEKUCJI ADMINISTRACYJNEJ

Wniosek o zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych to jeden ze środków ochrony prawnej zobowiązanego ("dłużnika") w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Inne, służące temu celowi środki, to w szczególności zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako "UPEA"), skarga na czynności egzekucyjne (art. 54 UPEA) czy wniosek o umorzenie postępowania z art. 59§4 UPEA. 

Zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych należy odróżnić od wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 38 - 44 UPEA. Wyłączenie dotyczy majątku należącego do osób trzecich, które zostały objęte egzekucją, zwolnienie - majątku należącego do zobowiązanego. 

Niektóre przedmioty majątkowe nie podlegają egzekucji z mocy samej ustawy, co oznacza że nie mogą być zajęte lub egzekwowane w inny sposób i nie wymaga to złożenia wniosku lub podjęcia jakichkolwiek działań przez zobowiązanego. Art. 8§1 UPEA wskazuje, że nie podlegają egzekucji m.in. przedmioty urządzenia domowego, narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, pieniądze w kwocie 760 zł, kwoty otrzymane jako stypendia, kwoty otrzymane z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń majątkowych i inne. Ponadto, jeżeli zobowiązanym jest rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, egzekucji nie podlegają również niektóre zwierzęta gospodarskie, zapasy paszy i ściółki dla nich, jeden ciągnik na gospodarstwo rolne, podstawowe maszyny i narzędzia rolnicze w ilości niezbędnej do pracy w gospodarstwie rolnym zobowiązanego, nawozy oraz środki ochrony roślin, zaliczki kontraktacyjne oraz inne (art. 8a§1 UPEA). 

Zgodnie z art. 13 UPEA, przedmioty majątkowe inne niż te, które nie podlegają egzekucji z mocy samego prawa, mogą być zwolnione z egzekucji na wniosek zobowiązanego. Wniosek powinien określać, które przedmioty majątkowe mają być zwolnione z egzekucji, czy zwolnienie ma nastąpić w całości lub części oraz czy na czas określony czy nieokreślony, a także zawierać uzasadnienie. W uzasadnieniu należy wykazać, że za zwolnieniem przemawia "ważny interes" zobowiązanego. Przepisy prawa nie określają w bardziej szczegółowy sposób tego, co oznacza ów ważny interes. O jego zaistnieniu decyduje organ egzekucyjny, uwzględniając okoliczności konkretnej sprawy. Istotne przy tym jest, że organ egzekucyjny nie może powoływac się na klauzule generalne, ale przeprowadzić postępowanie w którym zgromadzi wyczepujące dowody, dokona ich swobodnej oceny oraz zważy, czy w danych okolicznościach przeważające znaczenie przyznać interesom zobowiązanego, czy też wierzyciela. Ponadto, orzecznictwo wskazuje, że zwolnienie określonych składników majątkowych z egzekucji nie może prowadzić do jej bezskuteczności, a więc musi istnieć inny przedmiot majątkowy, z którego egzekucja może być prowadzona. Powołując się na ważny interes zobowiązanego warto odnosić się do innych dóbr, które są w sposób szczególny chronione przez prawo, np. zdrowie i życie, macierzyństwo, czy wynagrodzenia za pracę. Zobowiązany powinien posługiwać się argumentami o charakterze skonkretyzowanym i wskazywać dowody. 

Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie. Zażalenie należy wnieść do organu wyższego stopnia, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. W przypadku, gdy organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego, organem do którego należy skierować zażalenie jest dyrektor izby administracji skarbowej. Na postanowienie wydane wskutek rozpatrzenia zażalenia przysługuje skarga do sądu administracyjnego.